Ulusal Süt Konseyi’nin 30 Nisan 2026’da açıkladığı çiğ süt referans fiyatı litre başına 22,22TL’ den 24,30 TL’ ye çıktı.
Kağıt üzerinde bir artış var. Rakamlar ilk bakışta üretici lehine gibi görünüyor. Ancak sahaya indiğinizde tablo çok daha farklı…
Çünkü üretici için belirleyici olan sadece süt fiyatı değil, o sütün maliyetidir.
Ve bugün üretici tam da bu noktada sıkışmış durumda: “Üretmeye devam mı edeyim, yoksa hayvanı kesime mi göndereyim?”
Girdi Maliyetleri: Derinleşen Kriz
Bugün bir süt üreticisi sadece üretim yapmıyor, aynı zamanda her gün artan bir maliyetle mücadele ediyor.
- Yem maliyetleri 2025 itibarıyla %30–35 bandında artmış durumda ve toplam maliyetin yaklaşık %65–70’ini oluşturuyor.
- Veteriner hizmetleri ve ilaç giderleri %50’nin üzerinde artış baskısı altında.
- Enerji ve mazot, küresel gelişmeler ve jeopolitik gerilimlerin etkisiyle sürekli artış eğiliminde ve öngörülemez bir maliyet kalemi haline gelmiş durumda.
- İşçilik giderleri yüksek seviyesini koruyor.
- Ekipman ve bakım maliyetleri döviz etkisiyle artıyor.
Su: Görünmeyen Ama En Gerçek Maliyetlerden Biri
Büyükşehir Yasası sonrası birçok üretici, hayvanlarının içme suyunu artık şebekeden temin ediyor. Bir büyükbaş hayvan günde ortalama 50–60 litre su tüketiyor. Bu da küçük işletmelerde bile ciddi bir maliyet oluşturuyor. Üstelik bu su çoğu zaman konut tarifesi üzerinden ücretlendiriliyor.
Yani, süt fiyatı artıyor… Ama maliyet daha hızlı artıyor. Bu yüzden üretici kazanmıyor, sadece çaresizce ayakta kalmaya çalışıyor.
Meralar: Kullanılmayan En Büyük Güç
Türkiye’nin en büyük avantajlarından biri meralar… Ama aynı zamanda en az kullanılan kaynaklardan biri.
Bugün meralar atıl durumda, verimli kullanılmıyor ve planlı bir otlatma sistemi yok. Oysa doğru yönetilen meralar, yem maliyetini düşürür, hayvan sağlığını iyileştirir, süt verimini artırır ve en önemlisi küçük üreticiyi sistemde tutar.
Örgütlenemeyen, yalnız kalan küçük üretici bugün aslında bir tercih yapmıyor, şartların onu ittiği yolu izliyor. Hayvanı ahıra kapatıyor, yemi dışarıdan alıyor, girdiyi peşin alıyor, ürünü vadeli satıyor, pazarlık gücü olmadığı için fiyatı başkaları belirliyor sonra da maliyet yüksek diye yakınıyor.
Ama mesele sadece bu da değil…
- Meraya çıkamıyor çünkü plan yok.
- Ucuz yem bulamıyor çünkü birlikte alım yok.
- Ürününü değerinde satamıyor çünkü pazarlama gücü yok.
- Desteklere erişimde zorlanıyor çünkü örgütlü yapı yok
Sonuç?
Yüksek maliyet + düşük gelir = üretimden kopuş
Aslında küçük üretici yanlış yapmıyor, yalnız bırakılıyor. Bu bir üretim sorunu değil, bir planlama sorunudur.
Sorun Fiyat Değil, Sistemdir
Bugün konuşmamız gereken şey süt fiyatı değil, üreticinin bu maliyetle ayakta kalıp kalamayacağıdır. Eğer üretici üretimden çekilirse, yarın konuşacağımız şey fiyat değil, ürüne erişim olacaktır.
